الشيخ رسول جعفريان
42
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
عالمانِ سيره ، نشان مىدهد كه اكثريت قريب به اتفاق آنان اهل مدينه بودهاند . از ميان نامهايى كه پيش از اين آورديم ، شعبى و ابواسحاق سبيعى در كوفه بودند ؛ به جز يك نفر ديگر كه محل حياتش را نيافتيم ، بقيه در مدينه پرورش يافته و تحت تأثير جوّ فكرى اين شهر بودهاند . در برابر ، مردم شام به دلايلى از پرداختن به سيرهء پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم منع مىشدند . مهمترين دليل آن كه در بيان سيره ماهيت خاندان اموى شناخته مىشده و امويان نمىتوانستند با تبليغات خود ، خود را از نزديكان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بشناسانند . جالب آن كه عبد الملك بن مروان ، راضى به نقل سيرهء عمر هم نبود ، چرا كه آن را براى امرا تعب زا و براى رعيت مفسده مىدانست . « 1 » البته به مرور ميان محدثان شامى كسانى يافت شدند كه رواياتى در مغازى نقل مىكردند ، « 2 » اما اين افراد نبايد چندان و چنان باشند كه مشكلى براى امويان ايجاد كنند . زهرى كه در اصل دانش خود را در مدينه فرا گرفته بود ، در دو دههء پايانى قرن اول تا پايان عمر در دههء سوم قرن دوم ، بيش از چهل سال ، ميان شام و مدينه رفت و آمد داشت . وى از كسانى است كه در دانش مغازى سهم بسيار عمدهاى داشته و طبعا بايد يكى از انتقال دهندگان اين دانش به شام باشد . وى در اين مدت در خدمت دولت اموى بود . در ادامه از وى سخن خواهيم گفت . سعيد بن سعد بن عباده و سهل بن ابى حثمه هر دو مدنى و انصارى هستند و « زهرى » به گونهاى مرسل از سهل بن ابى حثمه رواياتى در سيره آورده است . « سعيد بن مسيب » از فقهاى مدينه بود و شهرت به « راوى عمر » داشت . زهرى و قتاده از دست پروردگان او هستند . « عبيدالله بن كعب بن مالك » ، انصارى است . او مورد ستايش ابن اسحاق قرار گرفته و ابن اسحاق رواياتى از او در مغازى آورده است ؛ چنان كه زهرى نيز از او رواياتى دارد . ابان بن عثمان بن عفان ، در سال 75 والى مدينه بوده ، از عايشه فراوان نقل كرده و از قديميترين افراد عالم به سيره است . ابن اسحاق از او نقلهايى در سيره دارد . « 3 » عروة بن زبير از مهمترين محدثان مدنى است كه از صحابه و به خصوص عايشه نقلهاى فراوانى دارد و
--> ( 1 ) . البداية والنهاية ، ج 9 ، ص 66 ( 2 ) . رواية الشاميين للمغازى و السير فى القرنين الاول و الثانى الهجريين ، صص 52 - 54 ( 3 ) . نك : تذكرة الحفاظ ، ج 1 ، ص 173